فشار خون بالا در بارداری که با نام پرفشاری خون بارداری یا هایپرتنشن حاملگی نیز شناخته میشود، یک وضعیت پزشکی است که در آن فشار خون زن باردار بالا میرود. این وضعیت میتواند خطراتی را برای مادر و جنین به همراه داشته باشد و نیاز به پیگیری و درمان مناسب دارد. علائم فشار خون بارداری:
فشار خون سیستولیک ۱۴ یا بالاتر (۱۴۰ میلیمتر جیوه) و/یا فشار خون دیاستولیک ۹ یا بالاتر (۹۰ میلیمتر جیوه).
سردرد مداوم و شدید.
تغییرات بینایی مانند تاری دید یا دیدن لکهها.
درد در قسمت بالای شکم.
حالت تهوع یا استفراغ.
تورم صورت یا دستها.
افزایش ناگهانی وزن.
تنگی نفس.
انواع فشار خون بارداری:
فشار خون مزمن:
فشار خون بالا که قبل از بارداری وجود داشته است.
پرفشاری خون بارداری (Gestational Hypertension):
افزایش فشار خون که برای اولین بار در دوران بارداری و پس از هفته بیستم بارداری ظاهر میشود.
پرهاکلامپسی:
نوعی پرفشاری خون بارداری که با وجود پروتئین در ادرار همراه است و میتواند عوارض جدی ایجاد کند.
اکلامپسی:
نوعی پرهاکلامپسی که با تشنج همراه است و یک اورژانس پزشکی محسوب میشود.
خطرات فشار خون بارداری:
برای مادر:
افزایش خطر ابتلا به پرهاکلامپسی، اکلامپسی، سکته مغزی، نارسایی کلیه و زایمان زودرس.
برای جنین:
کاهش رشد جنین، زایمان زودرس، جدا شدن جفت، کمبود اکسیژن و مرگ جنین.
درمان فشار خون بارداری:
مراقبتهای قبل از بارداری:
کنترل وزن، مصرف رژیم غذایی سالم و کم نمک، ورزش منظم و ترک سیگار و الکل.
مراقبتهای حین بارداری:
معاینات منظم، کنترل فشار خون، بررسی پروتئین ادرار، آزمایش خون و بررسی رشد جنین.
درمان دارویی:
در صورت لزوم، پزشک ممکن است داروهای ضد فشار خون تجویز کند.
درمانهای خانگی:
استراحت، کاهش مصرف نمک، پرهیز از استرس و تغذیه سالم. نکات مهم:
فشار خون طبیعی در بارداری مانند افراد غیر باردار است، معمولاً 120/80 میلیمتر جیوه (12 روی 8).
فشار خون 140/90 (14 روی 9) یا بالاتر در بارداری میتواند نشانه پرفشاری خون بارداری باشد.
اگر فشار خون شما بالا است یا علائم پرهاکلامپسی را دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
کند تا جریان خون در بدن نوزاد با دقت بیشتری برسی شود. همچنین پزشک برای تحت نظر داشتن احتمال ابتلا به پره اکلامپسی، مجموعهای از آزمایشهای خون و ادرار را تجویز خواهد کرد. ممکن است لازم باشد دو بار در هفته، فشار خون مادر باردار اندازهگیری شود و هر هفته آزمایش خون انجام شود.
این آزمایشها کمک خواهد کرد که در صورت ابتلا به پرهاکلامپسی، پزشک هرچه سریعتر آن را تشخیص دهد. همچنین برای بررسی سلامت جنین، به صورت دورهای ممکن است سونوگرافی و تست بدون استرس درخواست شود. مدیریت و کنترل بیماری توسط پزشک پس از تشخیص، با میزان بالا بودن فشار خون شما، چگونگی وضعیت سلامت و رشد کودک و این که چه مدت از بارداریتان گذشته در ارتباط است. پزشک ممکن است فرد را به یک پزشک متخصص در زمینۀ بارداری پرخطر ارجاع دهد.
اگر بیماری قبل از هفته ۳۷ بارداری تشخیص داده شود، فشار خون به میزان زیادی بالا نباشد و وضعیت جنین نیز مناسب باشد، ممکن است به مادر استراحت داده شود و از فعالیت زیاد منع شود. در این حالت از مادر خواسته میشود تا فشار خون خود را تحت کنترل قرار دهد. همچنین لازم است به صورت مرتب، ملاقاتهایی را با پزشک داشته باشد تا آزمایشهای لازم برای بررسی وضعیت مادر و جنین انجام شود. اگر فشار خون به شدت بالا باشد؛ فشار خون ۱۶۰ روی ۱۱۰ یا بالاتر، پزشک ممکن است دارویی برای کاهش فشار خون تجویز کند و تا زمان زایمان نیاز به بستری شدن در بیمارستان وجود داشته باشد.
اگر بارداری هنوز به هفته ۳۴ نرسیده باشد، پزشک ممکن است داروی کورتیکواستروئیدها را به منظور تسریع رشد ریۀ کودک و سایر اندامها تجویز کند. اگر شرایط بدتر شود، وضعیت کودک در درون رحم مناسب نباشد یا اگر ۳۷ هفته یا بیشتر از بارداری گذشته باشد، ممکن است با توجه به شرایط، پزشک نیاز به القای زایمان یا سزارین را تشخیص دهد؛ حتی اگر کودک هنوز رشد کافی نکرده باشد. علاوه بر این، ممکن است پزشک از شما بخواهد با شمارش روزانۀ ضربات جنین، حرکات او را تحت نظر بگیرید که یک روش خوب برای بررسی سلامت کودک در فواصل بین قرار ملاقاتها با پزشک است. این نکته را نیز بدانید که ضربات کودک را شمارش کرده یا نکرده باشید، اگر متوجه شوید که کودک کمتر از قبل حرکت میکند، باید با پزشک خود تماس بگیرید. مراقبتهای پس از زایمان
پس از زایمان، فشار خون مادر برای مشاهدۀ علائم فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی به دقت تحت نظر قرار میگیرد. لازم است فشار خون تا ۱۲ هفته بعد از زایمان تحت کنترل باشد. چند هفته پس از زایمان، معمولاً فشار خون به سطح طبیعی بازمیگردد. اگر مادر در این مدت، هر یک از علائم پرهاکلامپسی را داشت، باید به پزشک مراجعه کند. در برخی زنان نیز فشار خون همچنان بالا میماند. اگر بعد از سه ماه از زایمان، فشار خون هنوز بالا باشد، فرد دچار فشار خون مزمن است. بارداری معمولاً باعث میشود که فشار خون در پایان سه ماهۀ اول و بیشتر در سه ماهۀ دوم کاهش یابد که این امر به طور موقت، فشار خون مزمن را پنهان میکند، زیرا فشار خون در پایان سه ماهۀ دوم به سطح طبیعی خود بازمیگردد